Kàlanda

[Ina van Delden]

Zoals kinderen in Nederland met lampionnetjes langs de deur gaan en zingen met St. Maarten, zo doen de Griekse kinderen dat op 24 december, 's ochtends.
Ze kloppen of bellen aan om te vragen of ze mogen zingen en als je toestemt, en wie doet dat niet, dan zingen ze het lied waarin geboorte van Christus wordt aangekondigd en wel in het oud Grieks. Ze begeleiden zichzelf daarbij op een triangel (en soms een ander instrument). Ik heb ze deze keer op de foto gezet en heb een collage gemaakt van een aantal. Het was zo leuk die verschillende gezichten te zien die zelfvertrouwen, verlegenheid of bravour uitstraalden. Vroeger kregen de kinderen snoep of een koekje, maar nu willen ze het uiteraard het liefst geld...en hoe royaler hoe beter.
Kerstmis (Xristouyenna, Christus is geboren) wordt in Griekenland gevierd, al blijft het belangrijkste feest het Pasen. De gelovigen gaan naar de kerkdiensten die met kerstmis worden gehouden.
Omdat er in Griekenland zoveel zeelieden waren/zijn, worden traditioneel de boten in de havens versierd, maar grote kerstbomen zijn ook overal te vinden op pleinen en thuis. En kerstverlichting siert steeds meer de buitenkant van de huizen en ook binnen zie je kerstbomen en kaarsen.
Thuis wordt traditioneel gevulde (kastanjepuree) kalkoen gegeten en Christopsomo (Christusbrood) en er ontbreken nergens kourabiedes (met poedersuiker omhuld), en melamakarona (met honing), de traditionele koekjes.
Kadootjes worden meestal niet met kerst gegeven maar met nieuwjaar. Dat is de dag van de heilige Vasilis en daar horen kadootjes bij. Nadat op oudejaarsavond de klok 12 heeft geslagen wenst men elkaar net als overal gelukkig nieuwjaar en dan wordt de Vasilopita, een speciale ronde cake/taart) aangesneden waarin een muntje is verstopt. De eerste punt die wordt aangesneden wordt symbolisch gegeven aan Christus, de 2e aan het huis, dan aan de man, de vrouw, de kinderen en dan de overige aanwezigen. Wie het muntje in zijn punt vindt, gaat een voorspoedig en gelukkig nieuwjaar tegemoet, althans zo wil het gebruik....

[eleni]

Leuke info, dankjewel!
Bij deze een goed, gezond en gezellig 2009!

eleni

[Ina van Delden]

Dag Eleni,
fijn dat ik je met de Kalanda info een plezier heb gedaan.
Ook voor jou een goed uiteinde en een voorspoedig en gelukkig nieuwjaar.
Ina

[Karen de Vries, Karidiès]

Kalanda

Op dit filmpje zie je hoe het er dan ongeveer uitziet. Bij ons komen alle buurkinderen natuurlijk ook al die 3 dagen. We sparen al dagen ons kleingeld op (en geen enkele winkel heeft meer kleingeld). En als ze binnen komen zoeken ze naar de kerstboom ( want ze zingen meestal voor de Kerstboom) die we niet hebben en dan staan ze een beetje verloren te kijken. Dan zet ik ze maar voor de grote rode Kerstster die ik wel heb en zingen vrolijk hun kalanda. Nog twee keer mogen we dat meemaken. Weer kleingeld sparen en koekjes.

[Ina van Delden]

Dank voor je aanvulling v.w.b. de kalanda. Ik was van plan de overige kalanda's ook te vermelden, maar ben het gaandeweg het verhaal vergeten....het kalanda foton wordt overigens niet gedaan in Mistras. Weet niet hoe het elders is in Griekenland.
Groet, Ina

[Cynthia van Lunteren]

Hoi Ina,

Leuk zo'n stukje over de Kálanda. Graag wil ik jouw informatie nog aanvullen met wat muziek en teksten van de liedjes (kan iets afwijken met de geluidsfragmenten) die door de kinderen gezongen worden.

Liedje dat gezongen wordt met Kerstmis:

Καλήν ημέπαν άρχοντες,
αν είναι ορισμός σας,
Χριστού την θείαν Γέννησιν
να πω στ' αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεέμ τη πόλει.
Οι ουρανοί αγάλλονται
χαίρει ν κτήσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται
εν φάτνη των αλόγωγ
ο Βασιλεύς των ουρανών
και Ποιητής των όλων.

Liedje dat gezongen wordt met Nieuwjaar:

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά
ψηλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ' άγιο θρόνος
αρχή που βγήκε ο Χριστός
άγιος και Πνευματικός,
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.
Αγιος Βασίλης έρχεται,
και δεν μας καταδέχεται,
άπο τνη Καισαρεία,
συ' σαι αρχόντισσα κυρία.

Liedje dat gezongen wordt met 6 januari:

Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός
η χαρα μεγάλη κι ο αγιασμός.
Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό
κάθετ' η κυρά μας η Παναγία.
'Οργανο βαστάει, κερί κρατεί
και τον Αί-Γιάννη παρακαλεί.
'Αί-Γίαννη αφέντη και βαπτιστή
βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.
Ν' ανεβώ επάνω στον ουρανό
να μαζέψω ρόδα και λίβανο.
Καλημέρα, καλημέρα,
καλή σου μέρα αψέντη με την κυρά.


Voor iedereen een voorspoedig en gelukkig 2009!!!

Cynthia

[Ina van Delden]

Hoi Cynthia,
Leuk hoe een verhaaltje van de ochtend van de 24e december met kinderen zingend op mijn stoep en een fotocollage (de foto's waren mijn uitgangspunt en de collage is te zien bij mijn 1e bijdrage) door diverse bijdragen van jullie is uitgegroeid tot een behoorlijk volledig plaatje van de Kàlanda.....
In Mistras is het nog knus en gezellig en zijn er zo'n 15 kinderen bij mijn deur geweest die ik deze keer op de veranda heb laten komen, zodat ik beter foto's kon maken. Het was nog veel gezelliger ook....
groet, Ina

[Karen de Vries, Karidiès]

Jingle Bells in het Gieks

Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού,
τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

Άστρο φωτεινό, θα'βγει γιορτινό
μήνυμα θα φέρει από τον ουρανό (δις)

Τρίγωνα, κάλαντα, στο μικρό χωριό
και χτυπάει χαρούμενα το καμπαναριό
τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού

Τρέχουν τα παιδιά μέσα στο χιονιά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά
μες στη σιγαλιά, ανοίγει η αγκαλιά
κι έκανε η αγάπη την καρδιά φωλιά

Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού
τρίγωνα, κάλαντα μες στη γειτονιά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά..

[Karen de Vries, Karidiès]

Nieuwjaarsdag in Griekenland
Een oud gebruik voor nieuwjaarsdag. De eerste die voet in je eigen huis zet, ben jezelf of iemand uit je gezin. Als iemand anders voet in huis zet op de 1e dag van het jaar kan het wel eens ongeluk betekenen. Je weet niet wat diegene meebrengt. Op 1 januari ga je daarom ook niet op bezoek bij andere mensen. Alleen wordt er wel samen met de hele familie gegeten tussen de middag. Dan moet je zelf eerst het huis uit en weer binnen komen. Dat kan een leuk ritueel opleveren. Het hele gezin gaat naar buiten en stapt gezamenlijk over de drempel het huis weer in.
Hopelijk breng je jezelf dus geluk voor heel het nieuwe jaar.

[Karen de Vries, Karidiès]

Ik ben ook al de hele dag aan het koken, want vanavond komt de hele familie eten. Ook wij zullen om 12 uur even het licht uitdoen. Dan laten we champagne knallen en snijden de vasilopita-cake aan, die van de voorpagina.
Ευτυχισμέμη Χρονιά

[Albert]

Hier in Rethymno hebben de kinderen niet alleen op 24 december aan de deur gezongen, maar kwamen ze ook op 31 December het nieuwe jaar aankondigen en vandaag alweer de Ephiphany. Kijk als je een land bent dat tradities in stand wil houden dan moet je dat ook alleen doen als dat zo hoort, dus op 24 December. De kinderen in Nederland mogen toch ook alleen op oudejaars avond vuurwerk afsteken. Ja ik weet wel een paar dagen ervoor of erna hoor ook wel eens een knal, maar dan is het over voor weer een jaar. Zouden de Griekse kinderen het zakgeld zo lekker vinden, want harde werkers halen makkelijk 100 euro per dag op en dat is misschien wel meer dan dat ze van hun ouders voor een heel jaar krijgen.

[Ina van Delden]

Dag Albert,
Zoals je in de reacties op mijn verhaal waarschijnlijk hebt gelezen, is het júist traditie dat kinderen zowel met kerst, op oudejaarsdag als met Epifani (dit laatste denk ik vooral bij havens etc.) zingend - met de daarvoor bestemde liedjes/aankondigingen - langs de deuren gaan. De 24e voor kerst wordt het het meest gedaan, Althans dat is bij mij in Mistras en ook in Sparti het geval. De 31e zijn beduidend minder kinderen langs geweest en met Epifania geen een. Het is dus niet zo, dat Kalanda slechts beperkt zou moeten zijn tot de 24e december. Eerlijk gezegd denk ik dat de kinderen wel drie keer zouden willen zingen, maar dat de mensen thuis er niet zo veel zin meer in hebben.....
Men maakt er hier ook vaak een familie uitje van om naar Gythion te gaan, waar altijd veel mensen op de been zijn voor de Epifania ceremonie. Met...zoals ik elders schreef, dit jaar maar 1 duiker....De mensen gaan voor de gezelligheid, voor koffie en een ouzootje met xtapodi....en in iets mindere mate voor de kerk.